Dạo này mình viết rất nhiều CV, cũng gửi rất nhiều email ứng tuyển, tìm kiếm một cơ hội.

Ở đó, mình bắt gặp bản thân của những năm về trước.

Có người thấy hình mình chụp sáu năm trước, nói là trông lúc ấy còn chưa vương bụi trần.

Tự nhiên, mình thoáng suy tư không biết bụi bặm đã bám lấy mình đến mức nào rồi nhỉ.

Suốt mấy năm qua, có lúc bụi cay xè đến chảy nước mắt không ngừng.

Có lúc bụi đặc dày u ám cả lòng, che mờ cả mắt, làm mình hoảng loạn chẳng biết đi đâu về đâu.

Có lúc bụi tụ thành tảng nặng như núi đè nát tâm hồn, chỉ chừa lại cái xác héo hon chạy ngược xuôi thành phố…

“Em muốn mang điều gì vào chương mới?”

Đây cũng là một câu hỏi mình nhận được trong buổi gặp cuối cùng với tâm lý gia.

Lúc đó, mình không trả lời được. Chỉ hứa hẹn sẽ suy nghĩ thêm. Nhưng cũng quên luôn, không nghĩ ngợi gì tới nữa. Bởi lẽ, khoảng thời gian sau đó, mình phải múa may với thật nhiều kịch tính nơi làm việc, rồi tiếp tục vùi đầu vào một mục tiêu lớn khác, quằn quại suốt gần một năm trời.

Cho đến vài ngày gần đây, câu hỏi ấy xuất hiện trở lại và quan trọng là nó đi kèm đáp án. Một cách rất tự nhiên.

“Biết đủ”… từ một chiều kích khác

Chương mới này, mình muốn bắt đầu bằng hai từ “biết đủ”.

Nhưng không phải là “biết đủ” mà mọi người hay nghe đâu.

Không phải cái biết đủ trong lời răn dạy về lòng tham cầu. Rằng hãy vui với những gì mình đang có, hãy tìm sự đủ đầy trong cuộc sống hằng ngày, hãy biết ơn…

Mình đã từng tập nghĩ và làm theo nhưng chẳng hiệu quả mấy. Chắc do nó không phải thứ mình ngộ ra mà chỉ là tiếng ồn ào bên ngoài mình đem vào làm của riêng.

Hoặc cũng có thể do mình không bỏ được tham cầu.

Thế nên, cái đủ của mình là:

Khổ đau như vậy là đủ rồi.
Làm nạn nhân trong câu chuyện cuộc đời mình như vậy là đủ rồi.
Hoài nghi, lo sợ, đắn đo như vậy là đủ rồi.
Trách móc, đổ lỗi cho những tổn thương trong quá khứ thế là đủ rồi.
Sống nhỏ bé, thu mình vậy là đủ rồi…

Mình chỉ đơn thuần thắc mắc rằng nếu biết đủ với những điều mình có sẽ an vui vậy thì tại sao không biết đủ với những khổ đau và lăn lộn để an vui?

“Tôi chỉ cho phép bản thân cảm thấy khổ đau đến thế thôi! Đủ rồi!”.

Chất liệu nạn nhân, trách nhiệm và sự trọn vẹn

Mình cũng không phủ nhận giá trị của cảm nhận khổ đau hay tâm lý nạn nhân.

Càng lúc mình càng cảm thấy chúng, ở một mức độ nào đó, thật màu mỡ và đầy dinh dưỡng.

Trong mắt mình, nó không còn là thứ nghiệp chướng tiền kiếp, hiện kiếp đổ trên đầu nữa. Nó là chất liệu, là tài nguyên, là đất để sống, trưởng thành và thậm chí nở rộ.

Chẳng phải có thật nhiều người dùng chính những vật lộn của bản thân để kiến tạo bao điều lớn lao và đẹp đẽ sao. Nó không chỉ dừng lại ở cứu mình, mà còn cứu người, cứu những thế hệ tương lai.

Giống như gia đình mình mong thoát khỏi cái nghèo những năm hậu chiến tranh cũng đâu ngờ sẽ cho con cháu những phước phần của ngày hôm nay. Có thể là nhỏ với người khác, nhưng với mình, thế là đủ lớn.

Vậy nên, khoảnh khắc “biết đủ” dù đến trong tích tắc ngắn ngủi nhưng có sức mạnh của một cuộc cách mạng giải phóng.

Một cột mốc đổi đời.

Lần đầu tiên trong cuộc đời, mình có một niềm tin mãnh liệt vào quyền của con người, cho dù chỉ là một phần rất rất rất nhỏ trong dòng chảy vũ trụ. Mình vẫn có quyền gieo xuống những hạt giống trong hiện tại bằng tất cả sự trọn vẹn và trách nhiệm.

Mình quyết tâm từ bỏ vai nạn nhân oán trách vì sao đời không cho mình cái này, cái kia, vì sao bất công, vì sao trắc trở, vì sao không đủ đầy tài nguyên như người khác. Và kể cả khi mình thực sự là nạn nhân đi nữa, mình cũng sẽ không đối xử với bản thân như một nạn nhân.

Vì mình chỉ cho phép cảm thấy khổ đau đến thế thôi. Đủ rồi!

Nhưng biết đâu được, có khi cảm nhận “biết đủ” này cũng chỉ đơn thuần là một trong vô vàn điều vốn dĩ sẽ xảy ra nơi nhân duyên tụ hội, thì sao?

Như thể phải đi đến tận cùng, mới có thể quay đầu.

[English version]

A small note: I used AI to help translate my thoughts from Vietnamese to English. I’m using this as a tool to bridge the language gap and improve my own English along the way. I hope the heart of my story still reaches you. Thank you for reading.

A life-changing milestone

starts with knowing enough.

Lately, I’ve been writing a lot of CVs. I’ve sent out so many applications as well. Searching for an opportunity.

There I’ve met the version of myself from years ago.

Someone saw a photo of me from six years back and said I looked so “untouched by the dust of the world” then.

It made me pause for a moment, wondering just how much of that dust has settled on me by now.

There were moments when the dust was so sharp it made my eyes water uncontrollably.

There were times it grew so thick and dark that it clouded my heart and blurred my vision, leaving me panicked, not knowing where to go.

And there were times the dust hardened into blocks, heavy as mountains, crushing my soul, leaving behind only a withered body, running aimlessly through the city…

“What do you want to bring into your next chapter?”

This was a question my therapist asked during our final session.

At the time, I couldn’t answer. I promised to think about it, but then I just forgot. I didn’t give it another thought. For shortly after that, I had to deal with so much drama in my workplace, then buried myself in another massive goal, agonizing over it for nearly a year.

It wasn’t until a few days ago that the question came back. And interestingly, this time, it brought an answer with it.

“Knowing Enough” but from a different dimension

I want to start this new chapter with two words: “Knowing enough.”

But it’s not the “knowing enough” you’re used to hearing.

It’s not the reminder for us to stop being greedy, the kind that says “be happy with what you have,” “find fulfillment in daily life,” or “be grateful.”

I’ve tried to think and act that way before, but it never really worked. Possibly because it wasn’t something I realized for myself; just outside noise I tried to claim as my own.

Or maybe, just because I couldn’t let go of my desires.

So, my version of “enough” is:

That’s enough of the suffering.
That’s enough of Playing the victim in my own life story.
That’s enough of the doubt, the fear, the hesitation.
That’s enough of blaming and resentful attribution to past wounds.
That’s enough of living small and sacrificing my own light?

I simply wondered: If knowing enough of what we have brings peace, then why not know enough of our suffering and struggle so we can finally move toward peace?

“I only allow myself to feel this much pain. That’s enough!”

The raw material of victim mentality, responsibility, and wholeness

I’m not denying the value of feeling pain or the “victim mindset.” Actually, I feel that at a certain level, they are quite fertile and nutritious.

In my eyes, pain is no longer some “karma” from a past or present life being poured onto my head. It is material. It’s a resource. It is the soil we need to live, to grow, and even to bloom.

Don’t so many people use their own struggles to create things that are so grand and beautiful? Not only do they save themselves, but save others, and even future generations.

Just like how my family’s struggle to escape post-war poverty eventually gave their children the blessings we have today. It might seem small to others, but to me, it’s big enough.

So, even though that moment of “knowing enough” only lasts a split second, it has the power of a liberation.

A true life-changing milestone.

For the first time, I have a fierce belief in human rights, even if it could be just a really tiny, tiny part of the cosmic flow. I still have the right to sow seeds in the present with total wholeness and responsibility.

I’ve decided to quit the role of that resentful victim: the one asking why life doesn’t give me this or that, why things are unfair, why it’s so difficult, or why I don’t have as many resources as everyone else. And even if I truly am a victim, I will no longer treat myself like one.

Because I only allow myself to feel that much pain. That’s enough.

But who knows? Maybe this feeling of “knowing enough” is just one of the infinite things meant to happen where right conditions come together.

Like having to walk to the very end of the road before you can finally turn around.

Những buổi cuối của tiến trình, mình có nói gì đó về sự kết thúc, về ngày tận cùng - dù chuyện gì xảy ra, mình cũng sẽ dừng lại công việc hiện tại. Một dự cảm mãnh liệt về đại kết cục. Và trước khi mọi thứ sụp đổ, mình cần phải tự tay viết đoạn kết. Chỉ như vậy, mới có thể lật sang chương tiếp theo và gieo xuống những dòng chữ đầu tiên của hạt giống ước nguyện trong trẻo và tinh khôi.

“Tôi nghĩ chương mới đó sẽ rất cần sự chủ động của em”.

Mình không nhớ rõ lắm phản hồi của tâm lý gia là gì. Nhưng đại khái là sẽ phải chịu trách nhiệm nhiều hơn. Độc lập hơn. Tự chủ hơn.

Kiểu vậy…

“có một khoảng trống rỗng trong em…”

là câu trả lời của mình trong buổi gặp đầu tiên với tâm lý gia, khi được hỏi về vấn đề của bản thân.

Mình đã sống với khoảng trống ấy một thời gian, tin tưởng rằng bản thân có thể một lần nữa vượt qua, như mọi lần. Thế nhưng, lần này có gì đó nghiêm trọng hơn. Cảm giác chết dần chết mòn làm mình lo sợ.

Nó là cảm giác mà mỗi ngày thức dậy nhìn vào gương, thấy một linh hồn héo hon tàn úa, một hố đen vô tận đang xâm thực chiếm lĩnh tâm trí. Và dù có làm gì cũng đều vô dụng. Nó ngày càng lớn, dường như không cách nào ngăn cản.

I see a void inside me. A black hole eating everything around it, growing bigger each day. There’s a huge emptiness within it.
I once wondered if I could travel to a completely new universe if I fully surrendered to the void. I’m not sure. I’m too scared.
The only thing I can feel right now is that it’s swallowing me, and there’s nothing I can do to stop it.
Helplessness.
I even questioned whether my faith, my belief in my religion, and my prayers are helpful as it seems like I’m about to collapse entirely.
I’m not sure. Everything is shaking, and I have no clue.
I feel so tired.
I can’t handle it anymore.

Và cùng với sự trống rỗng ấy là những cơn thịnh nộ bị ghim chặt. Vì thật vô lý khi cọc cằn không đâu với những người xung quanh. Dù có lẽ mình đã cọc mà không nhớ. Nhưng mình thực sự không đủ sức để quan tâm đến chuyện đó nữa. Bởi lẽ, chính mình cũng đang tìm cách chạy khỏi đám lửa ấy.

Chỉ có điều hình như lối thoát duy nhất là cái hố sâu hoắm đen ngòm kia. Đôi lúc, mình gào lên…

nỗ lực để khác đi

Cách duy nhất để mọi thứ thay đổi là mình suy nghĩ khác đi, cảm nhận khác đi, tin tưởng khác đi và hành động khác đi. Thế nhưng, trong cảnh cùng đường tuyệt lộ, mình không thể ám thị bản thân để tin và cảm khác đi được.

Mình cũng chẳng tin vào sự giả tạo ấy. Mình không tin rằng nội tâm có thể bị dối lừa kiểu như vậy. Nó có thể bị áp chế, bị phù phép, bị thôi miên nhưng nó vẫn ở đó chờ đợi thời cơ để xuất hiện trở lại.

Vì vậy, mình kiên định thay đổi hành động, làm tất cả những gì có thể làm để cứu lấy chính mình.

Mình tập lại gần con người.

Thay vì tan biến khỏi cuộc đời, mình lựa chọn có mặt và chia sẻ. Mình thử tâm sự với những người bạn mình tin tưởng và yêu quý nhất, chấp nhận việc phơi bày ra sự yếu đuối và dễ bị tổn thương trước mặt người khác.

Mình quyết định đi gặp tâm lý gia.

Thay vì gồng lên xoay sở mọi thứ, mình cho phép bản thân được tìm kiếm sự trợ giúp. Mình cho phép một ai đó xa lạ được lắng nghe những suy tư điên khùng, những cảm xúc kì lạ và được thấy mình với muôn vàn lộn xộn, vỡ vụn, tan hoang.

Mình học cách vui.

Mình cho phép bản thân tìm niềm vui nho nhỏ ngoài “công việc”. Mình đi học nhảy. Mình đi học tiếng Thái. Dù chẳng biết để làm gì. Nhưng như nỗ lực vẫy vùng của người chết đuối, mình quờ quạng, tìm kiếm những sinh cơ nhỏ nhoi sót lại trong phút giây tuyệt vọng.

lời hứa

Mình chủ động kết thúc tiến trình làm việc với tâm lý gia. Mặc cho mọi thứ vẫn còn ngổn ngang, lòng vẫn còn đầy trăn trở. Thế nhưng, mình không còn lo lắng nữa, không sợ hãi nữa.

Trên bờ vực trống rỗng, mình không còn run rẩy trước cái chết của một danh tính, hình hài, con người và những câu chuyện cũ kĩ nữa. Giờ đây, nó là cánh cửa giải thoát. Nhảy khỏi khu rừng cháy ngùn ngụt vào khoảng không đen tối, mình thấy nhẹ lòng. Ôm theo le lói lòng dũng cảm, niềm tin và hy vọng - chút của cải sót lại thu nhặt được trong đống đổ nát hoang tàn.

Cứ làm hết những gì có thể, những gì muốn làm.
Phần còn lại tuỳ duyên vậy.
Như bao lần tin tưởng buông tay mỗi khi kết thúc - bắt đầu.
Đều đến với những khung trời đẹp nhất.

[English version]

A small note: I used AI to help translate my thoughts from Vietnamese to English. I’m using this as a tool to bridge the language gap and improve my own English along the way. I hope the heart of my story still reaches you. Thank you for reading.

the night before the end

I went to see a therapist.

In those final sessions of the process, I found myself talking about endings, about the final day - that no matter what happened, I would walk away from my current job. A visceral premonition of a grand finale. And before everything collapsed, I would need to write the ending with my own hands. Only then could I turn the page and plant the first seeds of a pure, crystalline aspiration.

“I think that new chapter will require a great deal of proactivity from you.”

I don’t remember the therapist’s exact response. But the gist of it was that I would have to take more responsibility. Be more independent. More autonomous.

Something like that…

“there is a void inside me…”

was my answer during the very first session when asked what was wrong.

I had lived with that emptiness for a while, trusting that I could overcome it once more, just like every other time. But this time, something felt more severe. The sensation of slowly withering away terrified me.

The feeling of waking up every day, looking in the mirror, seeing a parched, fading soul and an infinite black hole encroaching upon and seizing my mind. And no matter what I did, it was futile. It kept growing, seemingly unstoppable.

I see a void inside me. A black hole eating everything around it, growing bigger each day. There’s a huge emptiness within it.
I once wondered if I could travel to a completely new universe if I fully surrendered to the void. I’m not sure. I’m too scared.
The only thing I can feel right now is that it’s swallowing me, and there’s nothing I can do to stop it.
Helplessness.
I even questioned whether my faith, my belief in my religion, and my prayers are helpful as it seems like I’m about to collapse entirely.
I’m not sure. Everything is shaking, and I have no clue.
I feel so tired.
I can’t handle it anymore.

And along with that emptiness were fits of suppressed rage. Because it felt irrational to be inexplicably irritable with those around me. Though perhaps I was cranky without even realizing it. But I truly didn’t have the strength to care about that anymore. Because I, too, was busy trying to run away from the fire.

Except it seemed the only way out was that deep, pitch-black hole. Sometimes, I screamed…

striving to be different

The only way for things to change is for me to think differently, feel differently, believe differently, and act differently. Yet, at a dead end, I couldn’t simply manifest myself into believing or feeling otherwise.

I don’t believe in that kind of superficiality. I don’t believe the inner self can be deceived that way. It can be suppressed, enchanted, or hypnotized, but it remains there, biding its time to resurface.

Therefore, I was steadfast in changing my actions, doing everything within my power to save myself.

I learned to be near people again.

Instead of vanishing from life, I chose to be present and to share. I tried confiding in the friends I trust and love most, accepting the act of exposing my weakness and vulnerability before others.

I decided to see a therapist.

Instead of straining to handle everything alone, I allowed myself to seek help. I allowed a stranger to listen to my frantic thoughts, my strange emotions, and to see me amidst a thousand layers of mess, fragments, and ruin.

I learned how to find joy.

I allowed myself to find small pleasures outside of “work.” I took dance classes. I studied Thai. Even if I didn’t know what for. Like the desperate thrashing of a drowning person, I reached out, grasping for the tiny remnants of life left in a moment of despair.

the promise

I took the initiative to end my sessions with the therapist. Even though things were still messy and my heart was still full of concerns. However, I was no longer anxious, no longer afraid.

On the precipice of the void, I no longer trembled before the death of an identity, a form, a person, or those stale old stories. At that time, it was the only doorway to liberation. Leaping from the blazing forest into the dark unknown, I felt a sense of relief, carrying with me a flicker of courage, faith, and hope - the meager belongings salvaged from the smoldering ruins.

Just do all that can be done, all that are wanted to do.
The rest, leave to fate.
Like the many times have trusted and let go during the transition between an ending and a beginning.
All led to the most beautiful horizons.